Maatregelen tegen corona-virus en vrijheidsrechten: een spagaat

De regering heeft in de afgelopen maanden bij het vaststellen van de (vrijheidsbeperkende) Covid19-maatregelen een afweging gemaakt tussen het algemeen belang van de volksgezondheid en de individuele mensenrechten. In een Q&A geeft het College voor de Rechten van de Mens (CRM) antwoord op vragen over verschillende grondrechten die hierdoor in de knel (zijn ge)komen. Zo wordt bijvoorbeeld de vraag behandeld welke wetten de basis vormen voor de maatregelen en of een gezondheidscontrole als voorwaarde voor toegang tot een gebouw mag.

Het College geeft daarbij wel zelf al aan dat het op dit moment nog niet goed mogelijk is om te beoordelen of de nu gemaakte inbreuken op vrijheidsrechten wel of niet proportioneel zijn. Het College licht toe dat sprake is van ernstige gezondheidsrisico’s voor een deel van de bevolking en dat het helder is dat er een noodzaak is om overbelasting van de ziekenhuiszorg zoveel mogelijk te voorkomen, omdat anders een situatie ontstaat waarin artsen moeten gaan beslissen wie te helpen en wie niet. Hoe het echter precies zit met de risico’s op verspreiding van het virus is ook voor specialisten nog in belangrijke mate onduidelijk en daarom is het nu nog heel lastig om iets te zeggen over de proportionaliteit en subsidiariteit van de getroffen maatregelen, aldus het College.

Er zal de komende periode wellicht geprocedeerd gaan worden over een of meerdere beperkende maatregelen, zeker als deze van toepassing blijven terwijl de besmettingscijfers sterk afnemen en dus ‘gunstig’ zijn. Vorige week werd al een kort geding gevoerd door een keten van fitness-scholen omdat zij vond dat een goede motivering om de fitnessscholen dicht te houden, ontbreekt. Afgesproken werd dat als het kabinet vandaag, 26 mei 2020, nog geen besluit neemt over het heropenen van de sportscholen, het kort geding wordt doorgezet. Zojuist is bekend geworden dat de experts van het Outbreak Management Team (OMT) nog niet zover zijn dat ze het kabinet adviseren om de sportscholen te heropenen. De rechter zal dus uitspraak moeten doen.