Verbod op nevenwerkzaamheden objectief gerechtvaardigd

Sinds 1 augustus 2022 is het werkgevers niet langer toegestaan werknemers te verbieden of te beperken nevenwerkzaamheden te verrichten, tenzij daarvoor een objectieve rechtvaardiging bestaat. Dit is vastgelegd in artikel 7:653a van het Burgerlijk Wetboek. Recent heeft de Rechtbank Noord-Holland geoordeeld dat de gemeente Zaanstad een ambtenaar (werkzaam als boomverzorger) mag verbieden om nevenwerkzaamheden te verrichten als (eveneens) boomverzorger binnen het gebied van de gemeente. De integriteit van overheidsdiensten leverde volgens de kantonrechter een voldoende objectieve rechtvaardigingsgrond hiervoor.

Wat speelde er?

De werknemer was sinds 1 november 1988 bij de gemeente Zaanstad werkzaam als boomverzorger. Door de inwerkingtreding van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren was de werknemer sinds in 1 januari 2020 bij de gemeente Zaanstad in dienst op basis van een arbeidsovereenkomst. De werknemer heeft naast zijn functie bij de gemeente Zaanstad steeds nevenwerkzaamheden verricht. Die nevenwerkzaamheden bestonden uit het in opdracht van bedrijven en particulieren in en buiten de gemeente Zaanstad werken als boomverzorger, waarbij hij onder meer snoeiwerkzaamheden verrichtte en het groen in tuinen verzorgde en bijhield. In 2014 heeft de werknemer zijn eenmanszaak ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Vóór 2017 is aan de werknemer mondeling toestemming gegeven voor het verrichten van nevenwerkzaamheden. De gemeente Zaanstad heeft sinds 2017 aan de werknemer schriftelijk toestemming verleend voor eerdergenoemde nevenwerkzaamheden. In de brief waarmee deze schriftelijke toestemming is verleend, werden door de gemeente een termijn en nadere voorwaarden opgenomen, waaronder de voorwaarde dat de werknemer deze nevenwerkzaamheden niet binnen de gemeente Zaanstad mocht uitvoeren. De kantonrechter moest in deze kwestie uiteindelijk oordelen over de vraag of het tussen partijen overeengekomen nevenwerkzaamhedenbeding nietig en ongeldig is, en of de gemeente Zaanstad de werknemer mag verbieden om zijn nevenwerkzaamheden te verrichten binnen de gemeente Zaanstad.

Wat oordeelde de kantonrechter?

De kantonrechter overwoog dat uit de wettelijke bepalingen volgt dat het beding waarmee de gemeente Zaanstad de werknemer heeft verboden om zijn nevenwerkzaamheden te verrichten binnen de gemeente Zaanstad, nietig en ongeldig is, tenzij voor dat beding een objectieve rechtvaardigingsgrond bestaat. Naar het oordeel van de kantonrechter had de gemeente Zaanstad voldoende gemotiveerd aangetoond dat sprake was van een objectieve rechtvaardigingsgrond om de werknemer te verbieden zijn nevenwerkzaamheden te verrichten binnen de gemeente Zaanstad. De kantonrechter overwoog dat de door de gemeente Zaanstad genoemde integriteit van overheidsdiensten een objectieve rechtvaardigingsgrond kan opleveren als bedoeld in artikel 7:653a lid 1 BW en de Richtlijn transparante arbeidsvoorwaarden. Die integriteit van overheidsdiensten is immers met name genoemd in artikel 9 lid 1 van de Richtlijn transparante arbeidsvoorwaarden als objectieve reden om bepaalde nevenwerkzaamheden te beperken. Ook in de wetsgeschiedenis van artikel 7:653a BW is integriteit van overheidsdiensten genoemd als objectieve reden om nevenwerkzaamheden te verbieden. De kantonrechter overwoog daarbij nog dat het een feit van algemene bekendheid is dat de maatschappelijke ontwikkelingen meebrengen dat steeds hogere eisen worden gesteld aan integriteit en het voorkomen van (de schijn van) belangenverstrengeling, met name bij instellingen die zich bezighouden met publieke taken, zoals een gemeente. Gelet op het voorgaande was de kantonrechter dan ook van oordeel dat in dit geval de integriteit van overheidsdiensten een voldoende objectieve rechtvaardigingsgrond opleverde voor de gemeente Zaanstad om de werknemer te verbieden zijn nevenwerkzaamheden in de gemeente Zaanstad te verrichten.

Bent u een nevenwerkzaamhedenbeding overeengekomen met een werknemer en vraagt u zich in een specifiek geval af of u de werknemer aan dit beding kunt houden (met andere woorden, of er sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond), wij kijken graag met u mee!