Is een werkgever verplicht camera’s te plaatsen om werknemers te beschermen tegen mogelijke indringers?

Stel: jouw bedrijfslocatie staat in een wijk met veel criminele activiteiten. Welke maatregelen moet je dan nemen om jouw werknemers te beschermen in het kader van jouw zorgplicht? In een recente zaak bij de rechtbank Amsterdam stond deze vraag centraal.

Achtergrond van de zaak:
In deze zaak had een werknemer (stagiaire) haar werkgever aansprakelijk gesteld voor de door haar geleden schade als gevolg van een schietincident. De werkgever is een organisatie die zich richt op het versterken van gemeenschappen. Onderdeel hiervan is maatschappelijk- en jongerenwerk. Vanuit werkzaamheden heeft werkgever verschillende buurthuizen waaronder een buurthuis in een kwetsbare wijk met ernstige drugscriminaliteit en geweldsincidenten. Bij deze locatie was open toegang en geen cameratoezicht. De stagiaire in kwestie werkte in dit specifieke buurthuis. In de nabije omgeving vonden in de periode november 2017 – januari 2018 meerdere geweldsincidenten plaats. Op 26 januari 2018 vielen gewapende mannen binnen en vond er een schietincident plaats. De stagiaire bevond zich in de keuken en werd geraakt. Ten gevolge daarvan heeft de stagiaire fysieke en mentale klachten, geen baan en een bijstandsuitkering.

De stagiaire stelde zich op het standpunt dat werkgever de zorgplicht had geschonden waardoor hij aansprakelijk was voor de schade. Werkgever verweerde zich met de stelling dat er een uitgebreide RI&E  (risico-inventarisatie en -evaluatie) was waaruit volgde dat de genomen veiligheidsmaatregelen voldoende waren. Daarbij was het specifieke geweldsincident niet voorzienbaar. Daarmee was de zorgplicht volgens werkgever niet geschonden. Wie had er nu gelijk?

De rechtbank:
De rechtbank oordeelde dat de vordering van stagiaire terecht was. Dit oordeel was gebaseerd op het volgende:

“Welke maatregelen een werkgever moet treffen om aan de op hem (op grond van artikel 7:658 BW) rustende zorgplicht te voldoen, is afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval. Daarbij komt het, naast eventuele voorschriften uit geschreven recht, aan op een weging van de zogenaamde ‘kelderluik-factoren’. Dat zijn: de aard van de werkzaamheden, de kans dat een ongeval zich zal voordoen, de ernst die de gevolgen van een ongeval kunnen hebben en de mate van bezwaarlijkheid van de te nemen veiligheidsmaatregelen. Voor het antwoord de vraag of een werkgever maatregelen moet nemen om werknemers te beschermen tegen geweld door derden, komt doorgaans veel gewicht toe aan de voorzienbaarheid van geweldsincidenten.” (r.o. 4.5)

Wat betekent dit nou in de praktijk? Feitelijk oordeelt de rechter dat het incident zelf inderdaad niet voorzienbaar was, maar dat het in aanraking komen met dergelijke incidenten wel voorzienbaar was. Hierbij wordt onder andere verwezen naar de omstandigheden zoals de wijk waarin het buurtcentrum ligt en de recente ontwikkelingen die daar plaatsvonden.

De rechter plaatste de zorgplicht dus in de specifieke omstandigheden rondom de werklocatie. Hier had de werkgever zich bewust moeten zijn van het risico op geweldsincidenten op de werkvloer vanwege de maatschappelijke functie van de bedrijfslocatie/buurthuis. Het samenbrengen van jongeren in een wijk met veel incidenten, kan namelijk leiden tot incidenten. In dit geval het het plaatsen van camera’s ervoor kunnen zorgen dat de werknemer voldoende tijd had om zich te verstoppen of om te vluchten. In deze situatie mocht van een werkgever dus verwacht worden dat er bijvoorbeeld camerabewaking was.

Conclusie en tip voor werkgevers:
Voor de praktijk betekent dit uiteindelijk dat je als werkgever een verplichting hebt om alle redelijke maatregelen te treffen om schade te voorkomen. Je doet er dus goed aan om een RI&E niet te algemeen te houden, maar specifiek op de werkvloer en de werkomgeving af te stemmen. Als je dus bijvoorbeeld cameratoezicht kan doorvoeren, moet je niet te snel deze maatregel weglaten op grond van privacy. Zet het cameratoezicht af tegen de risico’s op een veiligheidsincident en de mogelijke schade. In sommige situaties is cameratoezicht dus toch van een werkgever te verlangen. Let wel op! Maak je gebruik van camera’s? Geef dit dan altijd aan in het personeelsreglement!

Heb je als werkgever vragen over jouw zorgplicht en twijfel je over eventuele maatregelen, neem dan gerust contact op. We denken graag met je mee.