Mag een werkgever zelf het loon van haar werknemers verlagen?

Onlangs is deze vraag door de rechtbank Overijssel beantwoord. Waar ging deze zaak over?

Na een reorganisatie had de werkgever nog steeds te maken met blijvende negatieve cijfers. Kort gezegd, hadden ook andere kostenbesparende maatregelen onvoldoende resultaat. Het voortbestaan van het bedrijf kwam daarom in gevaar.

Om die reden wilde de werkgever eenzijdig het loon van haar werknemers verlagen. Het loon wordt structureel verlaagd met het percentage uitgaande van inlevering van 11 ADV dagen. Daarnaast wordt er een verlaging toegepast ter hoogte van de in de cao verplichte verhoging van het loon bij verlaging van het aantal roostervrije uren. Een aantal werknemers was het hiermee niet eens en stapte naar de rechter. Wat oordeelde de rechtbank?

Uitspraak rechtbank
De rechtbank stelde vast dat loon een primaire arbeidsvoorwaarde is en het in de regel de werkgever niet vrijstaat het loon eenzijdig te verlagen. Ook stelde de rechtbank vast dat geen sprake is van eenzijdig wijzigingsbeding, waarop de werkgever een beroep kan doen. Als partijen een dergelijk beding niet zijn overeenkomen, dan is een werknemer in beginsel niet gehouden voorstellen van een werkgever tot wijziging van de arbeidsvoorwaarden te aanvaarden. Hierover moet dan tussen de werkgever en werknemer overeenstemming worden bereikt. Deze overeenstemming was er niet.

De centrale vraag die de rechtbank daarom moest beantwoorden luidde:
Is het weigeren om in te stemmen met dit salarisvoorstel in strijd met het goed werknemerschap?
Om deze vraag te beantwoorden verwees de rechtbank naar de maatstaf van het Stoof/Mammoet-arrest van de Hoge Raad.

Onderzocht moet worden:
1.) of de werkgever in de gewijzigde omstandigheden als goed werkgever aanleiding heeft kunnen vinden tot het doen van een voorstel tot wijziging;
2.) zo ja, of dat voorstel in het licht van alle omstandigheden van het geval redelijk is;
3.) zo ja, of aanvaarding van dat voorstel in redelijkheid van de werknemer kan worden gevergd.

Hierbij moeten alle omstandigheden van het geval in aanmerking worden genomen.

Gewijzigde omstandigheden
Kort gezegd, stelde de rechtbank vast dat de financiële situatie van de werkgever erg zorgelijk was. Er waren al eerdere maatregelen (zoals herstructurering) genomen, maar deze hebben onvoldoende resultaat. Ook waren er geen andere alternatieven voor handen. De rechtbank oordeelde dat voldoende was onderbouwd dat bij de werkgever sprake was van gewijzigde omstandigheden die een goed werkgever aanleiding heeft kunnen vinden tot het doen van een voorstel tot wijziging. De eerste vraag werd dus bevestigd beantwoord.

Redelijk voorstel/ of aanvaarding kan worden gevergd
De laatste twee vragen heeft de rechtbank gezamenlijk beantwoord. De rechtbank heeft alle feiten en omstandigheden beoordeeld. De rechtbank oordeelde dat in het licht van al deze feiten en omstandigheden het niet onredelijk is om van werknemers een dergelijk loonoffer te verlangen. Immers, een deel ervan is tijdelijk, er is een compensatieregeling, voor de continuïteit van de onderneming was het noodzakelijk, medewerkers behouden hiermee hun baan en dus salaris, alternatieven zijn niet voor handen, maar ook de aandeelhouder heeft ingeleverd en er is een zorgvuldige procedure gevoerd.

Conclusie
De rechtbank vond dat de werkgever in dit geval het loon eenzijdig mocht verlagen. De werknemers hadden dus dit voorstel van de werkgever niet mogen weigeren.